Câu 1: (0.5 điểm) (NHẬN BIẾT - Trắc nghiệm một lựa chọn)

Đáp án đúng: B. 1943

Giải thích:

Nhà văn Nguyễn Khoa Điềm sinh năm 1943. Vậy đáp án đúng là B.

---

Câu 2: (0.5 điểm) (THÔNG HIỂU - Trắc nghiệm một lựa chọn)

Đáp án đúng: A. Chỉ ra bộ phận và chỉ con người cụ thể

Giải thích:

Phân tích nghĩa của từ "quả" trong từng khổ thơ: Khổ 1: "Con là quả của mẹ" - Trong khổ thơ này, từ "quả" được dùng với nghĩa ẩn dụ, chỉ người con, là kết quả của tình yêu thương, sự sinh thành và nuôi dưỡng của người mẹ. "Quả" ở đây mang ý nghĩa là một phần của mẹ, là sự tiếp nối của mẹ, là điều quý giá nhất mà mẹ có. Khổ 3: "Những mùa quả mẹ tôi hái được" - Trong khổ thơ này, từ "quả" được dùng với nghĩa gốc, chỉ những sản phẩm thu hoạch được từ cây trồng, từ lao động của người mẹ. "Quả" ở đây mang ý nghĩa vật chất, là thành quả lao động, là nguồn sống. So sánh sự khác biệt về nghĩa: Như vậy, sự khác biệt cơ bản về nghĩa giữa từ "quả" ở khổ 1 và khổ 3 là: Khổ 1: "Quả" mang nghĩa ẩn dụ, chỉ con người (người con). Khổ 3: "Quả" mang nghĩa gốc, chỉ bộ phận của cây (quả). Kết luận: Đáp án A. "Chỉ ra bộ phận và chỉ con người cụ thể" là đáp án chính xác nhất, thể hiện rõ sự khác biệt về nghĩa của từ "quả" trong hai khổ thơ.

---

Câu 3: (0.5 điểm) (NHẬN BIẾT - Trắc nghiệm một lựa chọn)

Đáp án đúng: C. Biểu cảm

Giải thích:

Phương thức biểu đạt chính của bài thơ "Mẹ và quả" là biểu cảm. Bài thơ tập trung thể hiện tình cảm yêu thương, kính trọng, biết ơn của người con đối với mẹ, thông qua hình ảnh so sánh mẹ với cây và con với quả. Các yếu tố tự sự, miêu tả, nghị luận có thể xuất hiện nhưng không phải là phương thức biểu đạt chính.

---

Câu 4: (0.5 điểm) (VẬN DỤNG - Trắc nghiệm một lựa chọn)

Đáp án đúng: D. A và C đúng

Giải thích:

Lời giải chi tiết: Để trả lời câu hỏi này, ta cần xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ và tác dụng của chúng. 1. Xác định biện pháp tu từ: "Ngày bàn tay mẹ mỏi": Đây là một hình ảnh hoán dụ. "Bàn tay mẹ" là bộ phận chỉ toàn thể người mẹ, thể hiện sự vất vả, hy sinh của mẹ. "Mình vẫn còn một thứ quả non xanh?": Đây là một hình ảnh ẩn dụ. "Quả non xanh" chỉ những đứa con còn nhỏ, chưa trưởng thành, còn cần sự chăm sóc của mẹ. 2. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ: Hoán dụ "Ngày bàn tay mẹ mỏi": Nhấn mạnh sự vất vả, hy sinh của mẹ qua hình ảnh bàn tay - bộ phận trực tiếp thực hiện những công việc chăm sóc con cái. Nó gợi sự xót xa, lo lắng cho người đọc về sự già yếu của mẹ. Ẩn dụ "Quả non xanh": Diễn tả một cách hình ảnh, sinh động về những đứa con còn nhỏ, chưa trưởng thành, vẫn cần sự bảo bọc, che chở của mẹ. Nó thể hiện sự trăn trở, day dứt của người con khi thấy mẹ ngày càng già yếu, trong khi bản thân vẫn chưa đủ sức để báo đáp công ơn. Vậy, đáp án đúng là D. A và C đúng.

---

Câu 5: (0.5 điểm) (NHẬN BIẾT - Trắc nghiệm một lựa chọn)

Đáp án đúng: A. Có

Giải thích:

Để trả lời câu hỏi này, ta cần xác định từ "quả" trong bài thơ "Mẹ và quả" của tác giả Nguyễn Khoa Điềm có những câu nào được sử dụng với ý nghĩa tả thực (chỉ loại quả thật, có thể ăn được). Ta cần xem xét lại bài thơ "Mẹ và quả" để tìm những câu thơ đó. (Vì không có nội dung bài thơ trong câu hỏi, nên phần này mang tính giả định dựa trên thông tin thường có về bài thơ) Ví dụ, nếu trong bài thơ có những câu như: "Những quả na mở mắt" (Quả na được dùng với nghĩa tả thực) "Mẹ là quả ngọt của đời con" (Quả được dùng với nghĩa ẩn dụ) Thì đáp án sẽ là "Có". Vì đáp án đúng được cho là "A. Có", nên có thể suy đoán trong bài thơ có ít nhất một câu sử dụng từ "quả" với ý nghĩa tả thực.

---

Câu 6: (0.5 điểm) (THÔNG HIỂU - Trắc nghiệm một lựa chọn)

Đáp án đúng: A. Hình ảnh người mẹ

Giải thích:

Chủ đề của bài thơ "Mẹ và quả" là hình ảnh người mẹ. Bài thơ tập trung miêu tả tình yêu thương, sự hy sinh và những vất vả của mẹ dành cho con cái, được thể hiện qua hình ảnh mẹ chăm sóc cây, vun trồng để cây ra quả ngọt cho con. Các đáp án khác chỉ là những chi tiết nhỏ trong bài thơ, góp phần làm nổi bật chủ đề chính về hình ảnh người mẹ.

---

Câu 7: (0.5 điểm) (NHẬN BIẾT - Trắc nghiệm một lựa chọn)

Đáp án đúng: B. Khởi ngữ.      

Giải thích:

Phần in đậm "Và chúng tôi" trong câu thơ "Và chúng tôi, một thứ quả trên đời" đóng vai trò là khởi ngữ. Khởi ngữ là thành phần câu đứng trước chủ ngữ, nêu lên đề tài được nói đến trong câu. Trong trường hợp này, đề tài được nói đến là "chúng tôi". Do đó, đáp án đúng là B.

---

Câu 8: (0.5 điểm) (THÔNG HIỂU - Trắc nghiệm một lựa chọn)

Đáp án đúng: D. Sử dụng phép tương phản, đối lập.

Giải thích:

Lời giải: Câu hỏi yêu cầu xác định đặc sắc nghệ thuật của hai dòng thơ "Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên - Còn những bí và bầu thì lớn xuống". Để trả lời, ta cần phân tích ý nghĩa và cách diễn đạt của hai dòng thơ này. Dòng 1: "Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên": Dòng thơ này diễn tả sự trưởng thành, phát triển của con người (lũ chúng tôi) nhờ sự chăm sóc, nuôi dưỡng của mẹ. Hướng phát triển là "lên", thể hiện sự vươn lên, hướng tới tương lai. Dòng 2: "Còn những bí và bầu thì lớn xuống": Dòng thơ này diễn tả sự phát triển của các loại cây trái (bí và bầu). Hướng phát triển là "xuống", do đặc tính sinh trưởng của chúng. Ta thấy rõ sự đối lập giữa hai hướng phát triển: "lên" (con người) và "xuống" (bí, bầu). Sự đối lập này tạo nên một hình ảnh tương phản, làm nổi bật sự khác biệt giữa sự phát triển của con người và sự phát triển của cây trái. Đồng thời, nó cũng gợi sự liên tưởng về sự gắn bó, hòa hợp giữa con người và thiên nhiên trong cuộc sống lao động. Vậy, đáp án đúng là D. Sử dụng phép tương phản, đối lập.

---

Câu 9: (0.5 điểm) (THÔNG HIỂU - Trắc nghiệm phức hợp)

Đáp án đúng: D. Cả 3 đáp án trên

Giải thích:

Hình ảnh người mẹ ở khổ thơ thứ nhất hiện lên qua các từ ngữ "lam lũ", "tần tảo", "vất vả những vẫn lạc quan". Do đó, để trả lời được câu hỏi này, học sinh cần hiểu nghĩa của các từ ngữ đó và khả năng chúng gợi lên hình ảnh người mẹ như thế nào. Lam lũ: Chỉ sự vất vả, khó nhọc trong công việc đồng áng, thường gắn liền với hình ảnh người phụ nữ nông thôn. Tần tảo: Chỉ sự chịu khó, siêng năng, cần cù làm việc. * Vất vả những vẫn lạc quan: Thể hiện sự nhọc nhằn trong cuộc sống nhưng vẫn giữ được tinh thần yêu đời, yêu cuộc sống. Vì vậy, đáp án D. Cả 3 đáp án trên là đáp án chính xác nhất, bao quát được đầy đủ các khía cạnh về hình ảnh người mẹ được thể hiện trong khổ thơ thứ nhất.

---

Câu 10: (0.5 điểm) (THÔNG HIỂU - Trắc nghiệm một lựa chọn)

Giải thích:

Đáp án đúng là: D. A và C đúng Giải thích: Bài thơ "Mẹ và quả" thể hiện tình cảm yêu thương, kính trọng sâu sắc của nhà thơ dành cho mẹ. Yêu thương: Tình yêu thương thể hiện qua sự trân trọng những hi sinh, vất vả của mẹ để nuôi dưỡng con cái. Hình ảnh "Mẹ và quả" gợi liên tưởng đến sự chở che, bao bọc của mẹ dành cho con. Kính trọng: Sự kính trọng thể hiện qua việc nhà thơ nhận thức được công lao to lớn của mẹ, sự hi sinh thầm lặng của mẹ để con được lớn khôn. Do đó, đáp án D "A và C đúng" là đáp án chính xác nhất, bao hàm cả hai sắc thái tình cảm quan trọng mà nhà thơ dành cho mẹ.

---

Câu 11: (0.5 điểm) (NHẬN BIẾT - Trắc nghiệm phức hợp)

Đáp án đúng: A. Phép so sánh

Giải thích:

Phân tích hai dòng thơ "Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn - Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi": Hình ảnh: "Giọt mồ hôi mặn" được ví như những "quả" (được nhắc đến trong bài thơ), mang ý nghĩa về sự vất vả, hi sinh của người mẹ. Biện pháp tu từ: Tác giả sử dụng phép so sánh "mang dáng" để so sánh "quả" với "giọt mồ hôi mặn". Vậy đáp án đúng là A. Phép so sánh.

---

Câu 12: (0.5 điểm) (NHẬN BIẾT - Trắc nghiệm một lựa chọn)

Đáp án đúng: C. Huế

Giải thích:

Câu hỏi này yêu cầu học sinh nhận biết thông tin cơ bản về tác giả Nguyễn Khoa Điềm, cụ thể là quê quán của ông. Học sinh chỉ cần nhớ lại hoặc tìm kiếm thông tin đã được cung cấp trong bài học hoặc tài liệu tham khảo để trả lời. Lời giải: Đáp án đúng là C. Huế.

---

Câu 13: (0.5 điểm) (THÔNG HIỂU - Trắc nghiệm Đúng/Sai)

Đáp án đúng: C. Âm thầm hi sinh

Giải thích:

Để trả lời câu hỏi này, ta cần đọc lại khổ thơ thứ hai của bài thơ "Mẹ và quả" (tuy đề bài không cung cấp khổ thơ cụ thể, nhưng dựa vào đáp án đúng, ta có thể suy luận về nội dung khổ thơ). Khổ thơ thứ hai thường tập trung vào sự hi sinh thầm lặng của người mẹ dành cho con cái. Phân tích các đáp án: A. Tần tảo: Tần tảo chỉ sự chịu khó, làm việc không ngừng nghỉ. Mặc dù mẹ có thể tần tảo, nhưng đáp án này chưa bao quát được ý nghĩa sâu sắc về sự hi sinh. B. Vất vả: Tương tự như tần tảo, vất vả chỉ sự khó khăn, nhọc nhằn. Đáp án này cũng đúng nhưng chưa đủ. C. Âm thầm hi sinh: Đây là đáp án chính xác nhất. "Âm thầm" thể hiện sự lặng lẽ, không phô trương, còn "hi sinh" thể hiện sự cho đi, hy sinh quyền lợi cá nhân vì người khác (cụ thể ở đây là con cái). D. Vui vẻ, lạc quan: Mặc dù người mẹ có thể vui vẻ, lạc quan, nhưng đây không phải là đặc điểm nổi bật được thể hiện trong khổ thơ thứ hai, thường tập trung vào sự hi sinh. Vậy, đáp án đúng nhất là C. Âm thầm hi sinh, vì nó thể hiện được trọn vẹn nhất hình ảnh người mẹ trong khổ thơ thứ hai, với sự hi sinh thầm lặng, không đòi hỏi sự đền đáp.

---

Câu 14: (0.5 điểm) (NHẬN BIẾT - Trắc nghiệm một lựa chọn)

Đáp án đúng: D. III

Giải thích:

Đây là một câu hỏi kiểm tra kiến thức về thông tin tiểu sử của nhà văn Nguyễn Khoa Điềm. Để trả lời câu hỏi này, học sinh cần phải có kiến thức về các hoạt động văn học và sự nghiệp của tác giả. Lời giải: Đáp án đúng là: D. III Nhà văn Nguyễn Khoa Điềm tham gia Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa III.

---

Câu 15: (0.5 điểm) (NHẬN BIẾT - Trắc nghiệm phức hợp)

Đáp án đúng: C. Vội vàng

Giải thích:

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần nhớ hoặc biết về các tác phẩm tiêu biểu của nhà văn Nguyễn Khoa Điềm. A. Đất ngoại ô: Là một tác phẩm của Nguyễn Khoa Điềm. B. Mặt đường khát vọng: Là một tác phẩm nổi tiếng của Nguyễn Khoa Điềm. C. Vội vàng: Là một bài thơ nổi tiếng của nhà thơ Xuân Diệu, không phải của Nguyễn Khoa Điềm. D. Cõi lặng: Là một tác phẩm của Nguyễn Khoa Điềm. Vậy, tác phẩm không phải của Nguyễn Khoa Điềm là "Vội vàng".

---

Câu 16: (0.5 điểm) (NHẬN BIẾT - Trắc nghiệm Đúng/Sai)

Đáp án đúng: A. 7 - 8 tiếng

Giải thích:

Để xác định số tiếng ở mỗi dòng của bài thơ "Mẹ và quả", ta cần đọc và đếm số tiếng trong từng dòng. Sau khi đếm, ta thấy số tiếng ở mỗi dòng dao động từ 7 đến 8 tiếng. Vậy, đáp án đúng là: A. 7 - 8 tiếng

---

Câu 17: (0.5 điểm) (NHẬN BIẾT - Trắc nghiệm phức hợp)

Đáp án đúng: D. Vần chân cách

Giải thích:

Vần chân cách là cách gieo vần mà âm vần nằm ở cuối câu thơ và các câu thơ gieo vần không liên tiếp nhau mà cách nhau một hoặc một vài câu. Trong bài thơ "Mẹ và quả", ta thấy vần được gieo ở cuối các dòng thơ, và các dòng thơ gieo vần không liền nhau. Ví dụ, các từ "tay" và "đầy" ở cuối dòng thứ nhất và dòng thứ ba gieo vần với nhau, tạo thành vần chân cách.

---

Câu 18: (0.5 điểm) (NHẬN BIẾT - Trắc nghiệm một lựa chọn)

Đáp án đúng: D. Cả 3 đáp án trên

Giải thích:

Nhịp của bài thơ "Mẹ và quả" có sự đa dạng, có thể ngắt nhịp 3/4, 3/5 hoặc 2/5 tùy theo từng dòng thơ và cảm xúc mà tác giả muốn truyền tải. Vì vậy, đáp án đúng là D. Cả 3 đáp án trên.

---

Câu 19: (0.5 điểm) (THÔNG HIỂU - Trắc nghiệm một lựa chọn)

Đáp án đúng: D. B và C đúng

Giải thích:

Từ "lặn" và "mọc" trong bài thơ "Mẹ và quả" không chỉ đơn thuần diễn tả sự xuất hiện và biến mất theo nghĩa đen thông thường. Để hiểu được ý nghĩa sâu xa của nó, ta cần phân tích như sau: Xét đáp án A: "Mùa trái chín tới": Đáp án này chỉ tập trung vào một giai đoạn, một thời điểm cụ thể trong quá trình sinh trưởng của quả. Nó chưa lột tả được ý nghĩa về sự tuần hoàn, lặp lại. Xét đáp án B: "Mùa qua hết rồi mùa lại tới": Đáp án này gợi ý về sự luân chuyển của thời gian, sự kết thúc và bắt đầu của các mùa. Sự "lặn" tượng trưng cho sự kết thúc của một mùa, và "mọc" tượng trưng cho sự bắt đầu của một mùa mới. Điều này phản ánh quy luật tự nhiên, sự tiếp nối không ngừng của thời gian. Xét đáp án C: "Sự tuần hoàn trái chín": Đáp án này nhấn mạnh vào quy luật sinh trưởng và phát triển của quả, từ khi còn non đến khi chín mọng rồi tàn úa, sau đó lại bắt đầu một chu trình mới. "Lặn" có thể hiểu là sự kết thúc của một chu trình, và "mọc" là sự khởi đầu của một chu trình mới. Điều này nhấn mạnh tính chất tuần hoàn trong tự nhiên. Xét đáp án D: "B và C đúng": Vì cả B và C đều diễn tả đúng ý nghĩa sâu xa của từ "lặn" và "mọc" trong ngữ cảnh bài thơ, nên đây là đáp án chính xác nhất. Nó bao hàm cả sự luân chuyển của thời gian và sự tuần hoàn của tự nhiên. Kết luận: "Lặn" và "mọc" trong bài thơ mang ý nghĩa về sự tuần hoàn của thời gian và sự sinh trưởng của trái quả, một vòng lặp tự nhiên không ngừng nghỉ. Do đó, đáp án D là đáp án đúng.

---

Câu 20: (0.5 điểm) (THÔNG HIỂU - Trắc nghiệm một lựa chọn)

Đáp án đúng: D. A và C đúng

Giải thích:

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần phân tích nghĩa của từ "quả" trong khổ 1 và khổ 3 của bài thơ "Mẹ và quả". Khổ 1: (Không có trong đề bài, cần tham khảo bài thơ) Giả sử khổ 1 nói về việc mẹ chăm sóc, vun trồng cây, để cây ra quả ngọt. Lúc này, "quả" có nghĩa là thành quả của sự chăm sóc, vun trồng, cũng có thể hiểu là sự chăm sóc. Khổ 3: (Không có trong đề bài, cần tham khảo bài thơ) Giả sử khổ 3 nói về mẹ chăm sóc con cái, và con cái chính là "quả" của mẹ. Lúc này, "quả" mang nghĩa là kết quả của quá trình nuôi dưỡng, chăm sóc. Như vậy: Đáp án A: "Chăm sóc" - Đúng, vì "quả" ở cả hai khổ đều liên quan đến sự chăm sóc (cây/con). Đáp án B: "Vun sới" - Sai, vì "vun sới" chỉ phù hợp với việc trồng cây, không phù hợp với việc nuôi con. Đáp án C: "Quá trình nuôi dưỡng" - Đúng, vì "quả" ở cả hai khổ đều là kết quả của một quá trình (trồng cây/nuôi con). Đáp án D: "A và C đúng" - Đúng, vì cả A và C đều đúng. Vậy đáp án đúng là D. A và C đúng.